Okullar Açılıyor: Çocuklara Nasıl Yaklaşmalı ve Onlarla Nasıl İletişim Kurmalıyız?

2024-2025 eğitim öğretim yılında aile bireyleri olarak çocuklara nasıl davranmalı? Onlarla nasıl iletişim kurmalıyız? Bu ve buna benzer soruları Pozantı Belediyesi Psikolojik Danışmanı Beyza Yıldırım’a sorduk.

Psikolojik Danışman Beyza Yıldırım konuyla ilgili şu açıklamaları yaptı;

Geri Sayım Başladı, Okullar Açılıyor. Yeni eğitim öğretim döneminin başlamasına sayılı günler kaldı. 9 Eylül Pazartesi günü ilk ders zili çalıyor.

Okul süreci uzun bir yolculuktur. Çok çeşitli durakları vardır. Çocukların öğrenme ve eğitim süreci ile ilk tanışması, ilk deneyimlerini yaşadığı 1. Sınıf süreci onların bütün okul hayatı boyunca okul ve eğitim kavramlarını nasıl algılayacağını belirler.

Çocuk için okul, uyum sağlaması beklenen çok sayıda yeni durumla karşılaşacağı zengin bir uyaran ortamı ve yepyeni bir sosyal çevredir. Uyum sürecinde her çocuğun tepkisi farklılık gösterebilir. Okula başlamak; fiziksel, zihinsel, duygusal ve de sosyal bağlamda bu yeni sürece “hazır olmayı” gerektirir.

Zihinsel gelişimi yaş normlarına uygun, kendine güven duygusu gelişmiş; anne babadan ayrılabilme, iletişim kurma ve sürdürme becerilerine sahip, sorumluluk alan ve yerine getiren, dürtülerini kontrol etmeyi başaran çocuklar okul olgunluğuna kavuşmuş çocuklardır.

Okula yeni başlayacak olan çocukların aklından yüzlerce soru geçer ve bazıları onlar için korkutucu derecede belirsizdir.

-Karnı acıktığında kime söyleyecek?

-Tuvaleti geldiğinde ona kim yardım edecek?
-Herhangi bir konuda zorlanırsa kendisine kim destek olacak?
-Anne babası onu almak için geri gelecek mi?
-Peki ya evdeki oyuncaklarına ne olacak? Onu unutmayacaklar değil mi?!

Okul hakkındaki duygu ve düşüncelerini sorun

Çocukların okul hakkında akıllarında yer alabilecek soruları düşünün. Neler aynı, neler farklı olacak? Hangi okula gidecek? Orada neler yapacak? Arkadaşları olacak mı? Öğretmeni kim olacak? Öncelikle çocuklara hangi okula gideceği, okulda arkadaşları ve öğretmenleriyle neler yapacağı gibi konularda bilgi verilmelidir. Gideceği okula ve sınıfa önceden gidip birlikte gezilmesi çocuğun kafasındaki belirsizlikleri çözümlemesine yardımcı olacaktır.

Olumlu okul deneyimlerinizi çocuğunuzla paylaşın.

Çocuklara kendi deneyimlerimizden yaşına uygun şekilde bahsetmek, okulun aslında nasıl bir yer olduğu konusunu çocuklara anlatıyor olmak oldukça önemli. Çünkü burada çocukların en fazla kaygıya sürüklenmesine sebep olan şey “belirsizlik duygusudur”. Kendi okul geçmişinizdeki güzel anılarınızı paylaşmak, okulda edindiğiniz ve devam ettirdiğiniz arkadaşlıklarınızı vurgulamak çocukların okula karşı tutumlarını önemli derecede etkilemektedir.

Birlikte okul alışverişi için bir liste hazırlayın

Çocukların okul konusunda hevesli ve heyecanlı olmaları önemlidir. Bu heyecanı oluşturmak için birlikte hazırladığınız bir alışveriş listesi çok işe yarayacaktır. Listeyi birlikte hazırlayıp, birlikte alışveriş yapmak hem işbirliği açısından hem de motivasyon açısından büyük önem taşır. Ayrıca listedeki malzemelerden marka, renk, biçim bakımından tercih ettiğini (makul düzeyde ise) almasına şans tanımak karar verebilme yetisini güçlendirirken, çocuğunun okul için daha istekli olmasını sağlayacaktır.

Kararlı Olun ve Büyükanne Kuralından Uzak Durun

Büyükanne kuralı olarak da bilinen Premack ilkesi, temelde “…….’yı yaparsan …… yaparım” şeklinde bir koşullu anlaşmaya dayanmaktadır. Bazı durumlarda ebeveynler “eğer okula gidersen istediğin bir şeyi alacağız” gibi bir orta yol bulmaya çalışırken bazen de çocuk “Eğer gidersem istediğim şeyleri alacaksınız” diye ailesine baskı yapabilir.

Bu gibi durumlarda ödüller tekrar gözden geçirilmeli, bu cümleyi kullandığı için değil ancak uyum sağlama sürecinin ödüllendirilmesi gündeme alınabilir. Ödüller büyük olmamalı, her zaman pahalı ve somut hediyeler olması gerekmemektedir. Sevilen bir yere gidilmesi, okulda yapılan faaliyetlere olumlu geri bildirimler verilmesi de ödül olabilir.

Çocuğun okula alışabilmesi için tüm aile üyeleri kararlı davranmalıdır. Özellikle okulun ilk günleri, çocuğun sızlanmaları nedeniyle “Bugün gitmesen de olur.” gibi yanlış yönlendirmelerde bulunulmamalıdır. Bu durum, çocuğun okuldan uzaklaşmasına neden olur ve okula uyumun sürecini geciktirebilir. Ayrıca anne ve baba arasında fikir ayrılığı olmaması, bu konuda çocuğa tek bir mesaj verilmesi de oldukça önemlidir.

Profesyonel Destek Alabilirsiniz

Uyum sorunları haftanın sonuna doğru azalma gösterecektir. Ancak hafta sonundan sonra (çocuk hafta sonu ailesiyle birlikte geçirdiği için ayrılık kaygısı yaşayacaktır) uyum sorununda bir artış gözlemlenebilir. Bu normal bir süreçtir. Lütfen çocuğa karşı sakin, kararlı ve sabırlı olunuz. Tüm her şeyi yapmanıza rağmen çocuğunuzun okula gitmekle ilgili zorlanması devam ediyorsa uzman yardımı almayı ihmal etmeyin. Tüm çocuklarımızın harika bir eğitim-öğretim yılı geçirmesi dileğiyle…

Psikolojik Danışman / Pedagog Beyza YILDIRIM